Sa dạ dày (胃下垂 – Wei Xia Chui) là tình trạng dạ dày bị xệ xuống so với vị trí bình thường, thường gặp ở những người gầy yếu, phụ nữ sau sinh nhiều lần, người sụt cân nhanh hoặc có cơ bụng yếu. Theo Đông y, căn nguyên chính là Tỳ Vị hư yếu, trung khí hạ hãm, khiến chức năng thăng đề suy giảm và dạ dày bị kéo xuống dưới.
Các bài thuốc Đông y chữa sa dạ dày
1. Chỉ truật thang
- Thành phần: Chỉ thực 7 quả, Bạch truật 12g.
- Công dụng: Kiện Tỳ, tiêu bĩ, tăng co bóp của dạ dày – ruột.
- Thường dùng trong trường hợp dạ dày sa kèm đầy tức, ăn kém.
2. Bổ trung ích khí thang gia giảm
- Thành phần: Đảng sâm 20g, Hoàng kỳ 40g, Thăng ma 8g, Cam thảo 4g, Sài hồ 8g, Trần bì 10g.
- Công dụng: Ích khí, kiện Tỳ, thăng đề trung khí.
- Phù hợp với người mệt mỏi, ăn kém, bụng trướng, trung khí suy.
3. Ôn thận thăng dương thang
- Thành phần: Hắc phụ phiến 4–10g, Đương quy 10g, Nhục thung dung 12g, Bạch thược 12–20g, Thục địa 20g, Trầm hương 4g, Cát cánh 4g, Đỗ trọng 4g, Nhục quế 6g, Lạt vi bì 12g.
- Công dụng: Ôn thận, thăng dương, kiện Tỳ Vị.
- Dùng cho thể hư hàn, người bệnh hay lạnh bụng, tiêu hóa yếu.
4. Tứ kỳ thang
- Thành phần: Hoàng kỳ 20g, Bạch truật 16g, Chỉ xác 16g, Phòng phong 12g.
- Công dụng: Kiện Tỳ, thăng đề, cố trung khí.
- Có thể gia thêm Mộc hương, Sa nhân để tăng cường tác dụng hành khí, kiện vị.
5. Bổ nguyên phục vị thang
- Thành phần: Đảng sâm 12g, Bạch truật 10g, Vân linh 10g, Khấu nhân 6g, Sa nhân 6g, Chỉ xác 6g, Hậu phác 6g, Mạch nha 6g, Cốc nha 6g, Thần khúc 6g, Sơn tra 6g, Mộc hương 4g, Hoài sơn 16g, Cam thảo 6g, Kê nội kim 12g, Trần bì 6g.
- Công dụng: Kiện Tỳ, tiêu thực, hóa trệ, điều hòa khí cơ.
- Thường dùng cho người bệnh có kèm ăn uống khó tiêu, đầy bụng, đại tiện bất thường.
6. Ích khí thăng hãm thang
- Thành phần: Hoàng kỳ (chích) 120g, Phòng phong 3g, Bạch truật (sao) 9g, Chỉ xác (sao) 15g, Cát cánh (nướng) 12g, Sơn thù du 15g.
- Công dụng: Ích khí, kiện Tỳ, thăng dương, cử hãm.
- Hiệu quả cao cho trường hợp sa dạ dày do trung khí hư hãm.
7. Thăng vị thang
- Thành phần: Sài hồ, Trần bì 10g; Hoàng kỳ 24g; Đảng sâm 15g; Bạch truật, Bạch thược, Phục linh, Chỉ thực, Cát cánh mỗi vị 12g; Sơn dược 30g; Cam thảo 6g.
- Công dụng: Ích khí, kiện Tỳ, dưỡng huyết, sơ can, thăng vị.
- Đã được ứng dụng lâm sàng cho nhiều ca, cho thấy tỷ lệ cải thiện cao.
Lời khuyên kết hợp điều trị
Các bài thuốc Đông y trên giúp kiện Tỳ, thăng đề, điều hòa trung khí, nhờ đó cải thiện tình trạng sa dạ dày và phục hồi chức năng tiêu hóa. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm lâm sàng, kết hợp dùng thuốc với châm cứu, bấm huyệt sẽ đem lại hiệu quả cao hơn, giúp nâng đỡ dạ dày nhanh chóng và ngăn tái phát.
