Bạc hà (Bo He) là thảo dược quen thuộc trong Đông y với tính vị cay the, mát, quy vào kinh Phế – Can – Đởm, nổi tiếng trong các bài thuốc giải cảm phong nhiệt. Dược liệu này giúp thanh nhiệt đầu mặt, giảm đau đầu, giảm ho, long đờm, thông mũi, làm dịu họng và hỗ trợ hạ sốt tự nhiên. Ngoài tác dụng hô hấp, bạc hà còn có lợi cho tiêu hóa nhờ khả năng giãn cơ trơn ruột, giảm co thắt, giảm đầy hơi và buồn nôn, đồng thời có tác dụng kháng khuẩn – kháng nấm – kháng virus theo nghiên cứu hiện đại. Bạc hà cũng giúp giảm stress, khai thông can khí, hỗ trợ sáng mắt, cải thiện sự tập trung và tỉnh táo. Tinh dầu bạc hà giàu menthol mang đến hiệu ứng mát – tê, giảm đau dây thần kinh và cơ bắp, tăng tuần hoàn da đầu và hỗ trợ mọc tóc. Tuy nhiên, thảo dược này chống chỉ định cho người khí hư, hư hàn, tự hãn, can dương thịnh và trẻ nhỏ khi dùng tinh dầu. Bài viết cung cấp đầy đủ công dụng, tính vị, thành phần hóa học, liều dùng và kiêng kỵ của bạc hà theo chuẩn Đông y và nghiên cứu hiện đại.
Câu kỷ tử – vị thuốc bổ can thận, dưỡng huyết, minh mục, chống lão hóa và tăng cường miễn dịch, chứa nhiều hoạt chất sinh học quý, được xem là “tiên dược dưỡng sinh” trong Đông y.
Thạch hộc (Dendrobium nobile Lindl. – Dendrobii Caulis) là vị thuốc quý hàng đầu trong Đông y, được mệnh danh là “Kim thoa thảo” – dược liệu bổ âm, sinh tân, dưỡng vị, cường gân cốt và kéo dài tuổi thọ. Với vị ngọt, tính hơi hàn, Thạch hộc quy kinh Phế và Thận, có tác dụng bồi bổ âm dịch, thanh nhiệt, ích vị, dưỡng phế, sáng mắt, tráng tinh và tăng cường sức khỏe toàn thân. Đông y cổ truyền dùng Thạch hộc trị các chứng âm hư, khô miệng, háo khát, mồ hôi trộm, nóng trong xương, suy nhược sau ốm, liệt dương, viêm bàng quang, hoa mắt, chóng mặt, viêm nha chu, khô da và suy nhược cơ thể. Về mặt hóa học, Thạch hộc chứa nhiều hoạt chất quý như dendrobine (alkaloid chính), nobiline, polysaccharide, bibenzyl, phenanthrene, flavonoid, vitamin và khoáng chất – góp phần tạo nên tác dụng chống oxy hoá, tăng miễn dịch, dưỡng âm và tái tạo tế bào. Dược liệu thường được dùng dạng sắc uống, hấp chín hoặc làm cao, với liều trung bình 6–15g khô mỗi ngày. Là thảo dược dưỡng sinh quý, Thạch hộc không chỉ giúp cơ thể hồi phục sau bệnh, mà còn mang lại làn da mềm mại, tinh thần thư thái và tuổi thọ dẻo dai như lời cổ nhân: “Thường phục Thạch hộc, nhan sắc như xuân, thọ tựa tùng vân.”
